Pagina's

vrijdag 15 oktober 2021

Japan's belangrijkste theeregio's, nummer 1: Kagoshima

 Deze reeks over de 15 belangrijkste theeregio's van Japan is gebaseerd op de Global Japanese Tea Maraton. Deze werd tijdens de Olympische Spelen van 2021 gehouden door de Global Japanese Tea Association, met Simona Zavadckyte en Yasuharu 'Matsu' Matsumoto als presentators. Op 15 dagen passeerden 15 verschillende prefecturen de revue, goed voor 98% van de Japanse theeproductie. Ik combineerde mijn eigen meer theoretische kennis en die uit andere bronnen met wat ik hier leerde om dit overzicht te maken. De twee uur durende, zeer informatieve, en vaak ook erg plezierige sessies van de Tea Maraton staan ook op Youtube en zijn echte aanraders.



De reeks loopt van het Zuiden naar het Noorden van Japan, van in het zuidelijkste hoekje in het eiland Kyusu tot aan de thee-appelgrens ongeveer in het midden waarboven thee niet langer geteeld kan worden. Thee heeft immers specifieke klimatologische vereisten om goed te kunnen aarden, net als de appelaar die in Japan zo goed als nooit onder deze grens voorkomt. 

Kagoshima ligt in het meest zuidwestelijke punt van het grote eiland Kyushu, en het is de meest zuidelijke prefectuur van Japan (met uitzondering van het eiland Okinawa). Het heeft een warm, subtropisch klimaat dat zeer geschikt is voor thee maar werd pas laat populair ervoor, en het is een echte landbouwprovincie, de tweede belangrijkste van Japan. In 1883 was het nog de 7e qua productie (883 ton), maar na de Tweede Wereldoorlog steeg de productie sterk, en nu is het de nummer twee, goed voor 8000 ha aanplant en 23.900 ton thee per jaar (cijfers uit 2020). Na 1945 waren veel jonge theeboeren gaan kijken in Shizuoka, dé historische theeregio bij uitstek, om er te leren hoe men te werk moest gaan. Omdat in deze periode de regering sterk de productie van zwarte thee promootte voor de export om vreemde deviezen binnen te krijgen, groeide de aanplant hier als kool. Die focus op zwarte thee verdween in 1971 toen de vraag ineenstortte, maar de overgang naar groene thee was snel gemaakt, en de productie is altijd blijven groeien.  

De regio kent 15 thee-gebieden die zich onderscheiden door een licht anders terroir: de bekendere zijn Tanegashima, Yakushima, Satsuma (met subgebieden Minami-Kyushu, Chiran, Ei en Kawanabe) en Osumi (met subgebieden Kirishima, Makizono, Takarabe, Sueyoshi en Shibushi). De thee uit Kagoshima werd lang alleen gebruikt om te worden geblend met thee uit andere gebieden. Het warme klimaat en de zeer vlakke en vruchtbare ondergrond (vulkanisch !) maakten het relatief makkelijk om te mikken op kwantiteit, en er wordt dan ook al lang geoogst met grote oogstmachines. Door het warme klimaat kon hier erg vroeg gestart worden met oogsten en de vroegste thee van het jaar, de hashiri sencha, komt nog steeds hier vandaan, van de eilanden Tanegashima en Yakushima. Het klimaat laat zelfs een vierde oogst toe, de yonban, wat uniek is voor Japan. Fukamushicha, diepgestoomde thee, is hier heel populair en levert frisse, grassige en diepgroene thee's op, vaak met nogal wat umami. Kagoshima is misschien niet de meest opwindende theeregio van Japan maar is bekend voor zijn lekkere diepgestoomde fukamushi-cha.  

Omdat het hier nooit vriest kent de prefectuur een grote verscheidenheid aan cultivars. De vorstbestendige Yabukita die in andere regio's zo populair is, is hier maar goed voor 33% van de aanplant, en de regio kent een grote diversiteit op dit vlak. De populairste lokale variant is  Yutakamidori, goed voor 27%, die voller van smaak is dan Yabukita, met als tweede de Saemidori, goed voor 13%. Doordat dit ooit een regio was voor zwarte thee is dit ook de plaats waar zwarte cultivars als Benifuki, Benihomare en Sunrouge werden ontwikkeld (binnen het Makurazaki Tea Research Station). In de theeencyclopedie (met drie e's vind je meer info over deze cultivars). 41% van de productie van Kagoshima is nu organisch (tegenover een goede 5% in heel Japan). 

Hier volgen nog enkele van de bekendere producenten:

Henta Seicha

Kirishima, aan de voet van de gelijknamige berg op 200 tot 300m hoogte, met een vulkanische ondergrond en veel mist. °1968. Ongeveer 25ha. Werken organisch. Familie Henta. Verdeeld door Nio Teas. Hun Sencha is een blend van 8 verschillende cultivars, maar de meeste worden ook als mono-cultivar gemaakt. Goed domein. 

Kasuga-en Kawaji Seicha

Hioki City. Familie Kawaji. °1970. Werken veel met Yutaka-Midori en zijn gespecialiseerd in de diepgestoomde fukamushicha. Verdeeld door Nio Teas. 

Hayashi

Kirishima. Oud domein, uit 1897, en bio sinds 1993 toen de vader van de huidige baas merkte dat hij steeds meer chemische middelen moest gebruiken voor hetzelfde resultaat. Vijfde generatie. Omdat het geen directe buren heeft is het relatief makkelijk om bio te werken. Vind je nogal eens in Duitse theewinkels. 

Orita-en

Minami-Kyushu. °1965, en een relatief groot domein met 40ha. Bio sinds 1973, en hij kan uitgebreid vertellen over hoe moeilijk de overgang was als pionier, zonder voorbeelden en zonder vraag. Orita familie. Werd uitgebreid geinterviewd tijdens de Tea Maraton, zie het filmpje hieronder. Goede Fukamushicha. Vooral export naar de VS. 

Sakamoto Organic Tea

Shibushi. Sakamoto familie, al 80 jaar bezig. Werken organisch en maken vooral Gyokuro. Verdeeld door Nio teas. 

Sueyoshi Tea Atelier

Sueyoshi, op het Osumi schiereiland. Familie Takefumo. Werkt organisch, volgens de Chagusaba methode. 

Watanabe - Hachimanjyu Yakushima Tea Garden

Eiland Yakushima, met vulkanische ondergrond. Bio sinds de jaren 90. KLeine theetuinen aan de kust, met veel mist. Mooie collectie. 

Wakohen

Osumi schiereiland. Goede fukamushicha. Zeer groot domein (220ha). Familie Horiguchi. Bijna volledig organisch, met een paar ingenieuze methodes om onkruid en insencten te bestrijden.   

Het volledige filmpje over Kagoshima vind je hier: 


 

 

vrijdag 17 september 2021

Obubu of de kunst van het rusteloos experimenteren

Na enkele decennia wijn- en thee-studie heb ik het grootste respect voor producenten die hun kunst geperfectioneerd hebben en jaar na jaar een top-product op de markt brengen. In de wijn- en thee-wereld lopen echter ook mensen rond die verder willen gaan dan dat. Ze worden gedreven door de drang om te experimenteren, om zaken eens van een andere kant te bekijken, om nieuwe dingen uit te proberen. De allerbeste zijn mensen die de basis zeer goed beheersen, hun vak uitoefenen met grote toewijding, en waarvan je de klassiekers blind kan kopen, maar ze hebben ook een soort rusteloosheid die hen terug de fabriek of de kelder in dwingt om dingen uit te proberen, telkens weer opnieuw.

Het is altijd heel plezierig om zo'n mensen te volgen. Er zit iets in hen dat ze steeds weer andere richtingen uit jaagt en dat eigenlijk heel opwindend is (en zonder twijfel ook soms vermoeiend voor hun naasten). Als we de thee-industrie bekijken als een organisme zijn ze de takken die door hun mutaties de boom continu verbeteren en sterker maken. Sommige van die mutaties zijn verkeerd en verdwijnen, sommigen zijn net heel goed en blijven bewaard, maar velen zijn eigenlijk stapjes in een bepaalde richting. Het zijn meestal geen eindpunten maar tussenstappen, en soms zorgen ze er alleen maar voor dat andere processen gestroomlijnd of beter begrepen kunnen worden. 

Wanneer we als consument mogen kennis maken met zo'n experiment maken we eventjes deel uit van de vooruitgang want ook hoe wij erop reageren is daar een deel van. Vaak moet je daarvoor op de boerderij zijn waar die kleinschalige experimentjes plaats vinden, en wie die heeft meegemaakt kent dat wel, die priemende blik van de maker: wat vind mijn potentiële klant van dit probeersel...

Soms komen ze ook op de markt, en dit is er dus zo eentje. Hij komt van de Obubu theeboerderij waar Akihiro 'Akky' Kita en Yasuharu 'Matsu' Matsumoto de plak zwaaien, en deze heren zijn bij uitstek exponenten van die rusteloze experimenteerdrang. Die komt zowel tot uiting in de manier waarop ze hun zaak besturen als waarop ze werken in de fabriek. Obubu was één van de eerste om naar buiten te komen, om te proberen de Westerse wereld te overtuigen van het geweldige van de betere Japanse thee, en die via een systeem van internships zijn apostelen uitzendt om de Obubu-boodschap verder uit te dragen. Akky is de president en de eigenlijke theeboer, Matsu zorgt voor het commerciële model en is de apostel van Japanse thee over de hele wereld.

Akihiro 'Akky' Kita

Yasuharu 'Matsu' Matsumoto


Ook in de fabriek beperken ze zich niet tot klassiekers. Ze maken al een hele tijd wakoucha, op zichzelf een stijl die nog maar recent terug populair wordt en waarin nog heel veel geëxperimenteerd wordt met rassen en methodes. Deze is nog specialer omdat hij twee methodes combineert: de volledige oxydatie van een zwarte thee (wakoucha) maar dan met een cultivar die eigenlijk voor groen bedoelt is (experiment 1) en het daarna roosteren van die thee (hojicha), wat je eigenlijk alleen met een groene thee doet zodat hij zoeter wordt en minder cafeïne bevat (in Japan populair voor kinderen en bejaarden) (experiment 2). Dit levert iets unieks op, een Hoji Wakoucha. 


Hoji Wakoucha, 2021?, Obubu:

Geroosterde zwarte thee uit Wazuka in de prefectuur Kyoto. Gemaakt met seed-grown Yabukita. Geoogst in juni, niet beschaduwd. 98°C, met een kleine kyusu, 3 gram, 150ml, 3 minuten. Het uitzicht van het droge blad verrast wat, grote broze stukken blad in alle schakeringen van bruin. Droog, licht citrus-achtig aroma. Eens in de opgewarmde pot een heel aangename geur, opmerkelijk fris en fruitig, meer richting wakoucha dan hojicha. De infusie is goudkleurig met een bruine schijn. De aroma's van het natte blad zijn verrukkelijk ! zoet, fruitig, originaal, noch hojicha, noch wakoucha, maar iets tussenin. Doet denken aan een confituur (maar dewelke) ? Duidelijk aanwezig zoetje, een boventoon die fruitig is maar ook wat kruidig als een tabak, met tussen de lijnen de roostertonen van een hojicha. Het zoetje blijft echt mooi hangen. Zéér lekker. De afdronk is mooi, lang en constant. Hééérlijk. 😊😊😊😊 Tijdens een nieuwe sessie in september viel op hoe goed deze thee paste bij de late nazomer, met die mengeling van frisse toetsen, rijp fruit en die roostertonen. Heel mooie complexiteit en intensiteit, en dat leuke zuurtje houdt alles lekker fris. 

Alles over Obubu ? Hier: https://obubutea.com/

En meer over Wakoucha, Hojicha en Yabukita ? Hier: https://theeencyclopedie.be/

zaterdag 28 augustus 2021

Een slakkenblog voor theeliefhebbers




Wie hier af en toe eens voorbij komt heeft het vast al wel gemerkt: hier gebeurde de laatste weken niet veel. Nadat een vakantie, die ondermeer werd gevuld met de Japanese Tea Marathon, voorbij was, barstte de werkdruk terug los met een tempo dat net als het weer meer aan de herfst dan aan de zomer deed denken. Daar boven op eiste een ander schrijfproject onverwacht veel aandacht op. Tijd om even te bezinnen dus. 

Toevallig hoorde ik kort daarna tijdens een radioprogramma met Karin Swartenbroux op Studio Brussel praten over slacking en slacker rock. In de jaren 90 waren er een aantal bands die voortsproten uit de skateboarding-cultuur en die vonden dat alles een beetje relaxter, wat minder serieus en wat minder perfectionistisch mocht zijn. Ze gingen uit van het punt dat de vreugde die je ervoer bij het muziek maken belangrijker was dan het succes dat je er mee boekte, net zoals bij het skaten. Je stond op je skateboard om plezier te maken met je vrienden, niet om wedstrijden te winnen, en je maakte muziek omdat dat leuk was, niet om er rijk mee te worden. 

Ik kon niet nalaten te denken aan mijn blog en de redenen waarom ik eigenlijk nu al zo veel jaren op het internet schrijf. Doe ik dat om geld te verdienen ? Nee. Doe ik dat om beroemd te worden ? Nee. Eigenlijk doe ik dat alleen omdat ik graag schrijf, en omdat ik al schrijvend dingen moet opzoeken en zo bijleer. Schrijfplezier en leergierigheid zijn eigenlijk altijd mijn grote drijfveren geweest.

De laatste tijd was de blog echter een beetje een pain-in-the-ass geworden. Thee heeft toch duidelijk wat minder adepten dan wijn (waar mijn oude blog over ging), en minder en minder mensen reageerden nog. Even heb ik mij blindgestaard op 'hoe maak ik mijn blog succesvol' verhalen, en deed ik moeite om de regels van de 'social media' te volgen, links te maken en te zoeken, minstens elke week te publiceren, te letten op woordkeuze en zo voort en zo voort. 

En toen merkte ik dat de blog mij ongelukkig maakte... en dat was niet de bedoeling. 

Dus dit is een nieuwe start. Hier zal minder vaak dan vroeger op gepubliceerd worden en minder dan ooit om zomaar iets te zetten. Het grote doel is schrijfplezier en het oefenen van mijn pen, en als dat kan met blogs en topics die U als lezer ook interesseren, dan is dat mooi meegenomen. 

Het volgende project hier is een reeks over de theeregio's van Japan naar aanleiding van de Japanese Tea Maraton, en ik kijk al uit naar het opzoekings- en schrijfwerk. Maar misschien doe ik eerst wel iets  helemaal anders... 😁 Tot uw volgende bezoek dan !


dinsdag 3 augustus 2021

Zomeractiviteit: Global Japanese Tea Maraton



Het is deze zomer hier een beetje kalmer geweest, en naast veel te veel werk en een stukje vakantie lag dat aan een fascinerend event dat vandaag, 4 augustus, nog steeds loopt. In een reeks van 15 uitzendingen gaan Simone en Matsu doorheen de Japanse theeregio's waarbij telkens de theeregio wordt voorgesteld en één of twee producenten dieper ingaan op een bepaalde soort thee. 


Ik ben hier een beetje laat om nog publiciteit te maken, maar wie tijd heeft en nog kan moet er echt eens eentje meepikken. Later komen de uitzendingen of delen ervan op youtube terecht, en ook ik zal er in het najaar nog een reeks van maken. 


Kampai !

  

* meer info over het event hier: https://gjtea.org/japanese-tea-marathon/

* en over de hele leuke groep van Japanse thee-liefhebbers: https://gjtea.org/

vrijdag 25 juni 2021

Bukit Sari Imperial Black: een verrassing uit Indonesië

In het geweldige boek The Bookseller's Tale vertelt Martin Latham, de zaakvoerder van Waterstone's in Canterbury, dat een echt goeie boekverkoper soms meer weet over de smaak van zijn klant dan de klant zelf, en in staat is om een boek aan te raden waarvan de klant zich achteraf afvraagt hoe de verkoper wist dat dat boek zo goed bij hem zou passen. 

Er zijn in Leuven een paar winkels waar ik al zo'n ervaringen had: Portobello op de Bondgenotenlaan, een kledingwinkel, is er zo eentje, maar onlangs mocht ik er onverwacht eentje bijvoegen: het Leuvense Simon Lévelt filiaal in de Leopold Vanderkelen straat. 

Ik koop er vooral mijn commodities: een English Breakfast Tea, een Irish Breakfast Tea en de Jangwon Groen, een Koreaanse thee waar mijn vrouw erg van houdt. Het zijn onze vaste ontbijtthee's. Bij dat kopen hoort altijd een babbeltje en het was de uitbaters al opgevallen dat ik een zwak heb voor de betere zwarte, en daar ook graag in experimenteer. Onlangs vroeg Mark me of ik de Bukit Sari Imperial Black al geproefd had ? Hij dacht dat wel eens iets voor mij zou kunnen zijn...

Het was laat ons zeggen met enig voorbehoud dat ik hem proefde: ik ben gek op Japanse zwarte thee en op de betere ongerookte Lapsang Souchong's, en dat zijn de standaarden waartegen ik nieuwe zwarte thee's afzet. Een beetje onrechtvaardig misschien, maar kom, Life is too short to drink bad tea. Indonesië is dan ook nog eens meer bekend voor zijn bulkproductie bestemd voor Ice Tea dan voor zijn hoge kwaliteit. Maar curiosity has not yet killed this cat en 'nooit oordelen voor je geprobeerd hebt' mijn motto, dus daar ging ie !




Bukit Sari Imperial Black, Simon Lévelt Leuven:

De Bukit Sari plantage ligt in West-Java, in het district Cianjur. Het is een grote plantage met een oppervlakte van 1400ha en ze dateert uit de jaren 20 van de 20ste eeuw. De theetuinen liggen op hoogtes tussen de 1150 en 1350 meter. Sinds 2007 werkt ze grotendeels organisch, en ze is bezig met Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. Je komt meer te weten op hun website www.bukitsari.net

17.9 euro voor 100 gram. Deze thee won prijzen in Australië en Japan. 

24 mei 2021, 3 gram, 3 minuten, kyusu, 98°C, 150ml. Prachtige en voluptueuze aroma's voor het natte blad, heel floraal. De infusie kleurt erg mooi, een helder oranje. De smaak is zacht en floraal, en doet wat denken aan een Wakoucha. Heeft ook iets fruitigs, en een zeer lekkere afdronk. Veel body. Ook een tweede zetsel, deze keer op 4 minuten, was heel lekker maar kruidiger en fruitiger, en heel anders eigenlijk (en dat is een heel positief punt, vind ik). Mooi zacht. 😊😊😊😊 Werkte ook in een gaiwan, maar geef mij maar de kyusu voor deze...



  

zondag 6 juni 2021

Bi Luo Chun 2020 van Mist: te lekker om over te zwijgen...

Ik was eigenlijk niet van plan deze blogpost te schrijven... Ik werkte nog aan een andere (iets Indonesisch !), maar toen ik een paar dagen geleden deze Bi Luo Chun proefde was ik zo onder de indruk dat ik dit er even tussen door wou gooien. Soms proef je thee die je zo vrolijk maakt en die je zo lekker vindt dat je er niet over kan zwijgen. Hij maakte deel uit van een proefpakket dat ik onlangs bij Mist kocht en waaruit ik al een paar behoorlijk lekkere thee's proefde. En alhoewel deze thee zelfs niet uit Jiangsu kwam, het hartland voor Bi Luo Chun, maar uit Fujian, en de naam dus meer op de stijl dan op de herkomst sloeg, was dit van het begin tot het einde een heel aangename ervaring, en één van de 'vrolijkste' thee's die ik sinds enige tijd dronk. 


Bi Luo Chun, 2020, Mist Teas:

Geoogst op 3 april 2020 in het dorp Jing Ping, in Zhenghe County in Fujian China, op 800m hoogte, en dus één van de weinige thee's van het vasteland die bij Mist te koop zijn (ze zijn meer gespecialiseerd in Taiwan). 33 euro per 100 gram. Handgerold. De theeboer(in) heet Cindy.

4 juni 2021, aan zee, 4 gram, in de gaiwan, 100ml, 1 minuut op 80°C. Het natte blad geurde naar kastanjes, boontjes en iets heel fris dat me deed denken aan van die zoete Siciliaanse citroenen, vers geplukt en geperst. Bleek goudgele infusie. Qua smaak dacht ik eerst aan verse boontjes, en de thee is zoet en zacht met een mooie lange afdronk. In het tweede zetsel kwam het fruit nog meer naar voor, heel uitbundig en heel lekker, zowel in de neus als in de mond. Een bijzonder aangename groene thee, om goed gezind van te worden ! 

Men zegt dat je net als bij wijn de persoonlijkheid van de maker kan proeven in de thee, en dat dat zelfs wat zou gelden voor de importeur die de thee selecteerde. Als dat hier het geval is, wil ik absoluut eens een kopje delen met Cindy en Dorien. Dat moeten sympathieke dames zijn.

😊😊😊😊

De thee is te koop bij Mist in Mechelen: https://mistteas.com/collections/frontpage/products/green-bi-luo-chun

vrijdag 28 mei 2021

Bi Luo Chun, 2021, Siam Teas: de smaak van de lente

Van slakken word ik in de lente gewoonlijk niet zo vrolijk, maar deze Bi Luo Chun (Green Snail Spring) is een uitzondering ! Hij kreeg zijn naam van een keizer die vond dat het eindproduct op kleine slakjes leek zoals je die in de lente ziet tevoorschijn komen, maar zijn oudste naam is Xia Sha Rhen Xiang, of Scary Fragrance, en ik vind die connotatie veel leuker. De naam duidde op de geur die opsteeg toen een jonge plukster een teveel aan geplukte blaadjes verstopte tussen haar borsten en schrok van de aroma's die de door haar lichaam opgewekte warmte vrijmaakte in de blaadjes. De keizer vond deze benaming een beetje te ruw en te moeilijk en stelde daarop Bi Luo Chun (ook bekend als Pi Lo Chun) voor, en zo bleef het sindsdien. 

De thee heeft een paar speciale karakteristieken. Eén daarvan is de herkomst, en die is bij deze thee belangrijk. De echte komt van de Dong Ting bergregio bij het Taihu meer waar het ondiepe maar grote meer heel frequent voor mist zorgt die vocht aanbrengt en beschermd voor te veel krachtig zonlicht. Diezelfde mist is ook ideaal voor fruitbomen die op hun beurt ook weer voor schaduw zorgen en waarvan de bloesems ook bijdragen tot de aroma's van de thee. De allerbeste komt van de Dong berg zelf die op een schiereiland ligt ten zuiden van de stad Suzhou. 

De tweede is de cultivar, die de echte Bi Luo Chun moet zijn, en hij moet geplukt worden bij droog weer en best voor het qingming festival dt begin april plaatsvind. Er bestaat uiteraard thee met de naam Bi Luo Chun die gemengd is geweest met goedkopere en meer opbrengende cultivars, of die uit de provincies Zhejiang of Sichuan komt waar de theeplantages veel groter zijn maar de kwaliteit minder. Hoe herken je de echte ? Wel, dat is simpel, wij zijn daar niet toe in staat. Een heel ervaren Chinese proever wel, maar voor ons arme Westerlingen geld er maar één ding: vertrouwen. En het is dus weer zo'n thee die nooit echt goedkoop kan zijn, en die je moet kopen bij iemand die je vertrouwt (en die dan zelf ook weer koopt bij iemand die hij vertrouwt, en  ga zo maar door). Omdat het weer belangrijk is bij het plukmoment kan de prijs ook schommelen van jaar tot jaar, en er zijn niet minder dan zeven kwaliteitsniveaus: je zal de echte top uiterst zelden vinden in Europa, maar dat wil niet zeggen dat al wat naar hier komt van lage kwaliteit is, verre van, maar proeven is de boodschap.



Echte Bi Luo Chun van topkwaliteit wordt meestal gemaakt door vrouwelijke vuursters en is moeilijk machinaal te maken: het productieproces is met de hand en het is ingewikkeld, er zijn vijf bewegingen nodig om de vorm te krijgen die drie keer moeten herhaald worden. Dit zou heel goed zijn voor de chi of de energie van de thee die zo bewaard blijft, en als het ware wordt opgerold, om dan bij het zetten terug vrij te komen. Ook dit is echter een echt Chinese manier om de dingen te zien, en het is voor ons niet makkelijk om dit te vatten. Voor ons geldt het spreekwoord the proof of the pudding is in the eating: je moet er heel wat geproefd hebben om echt de kwaliteit te kunnen herkennen, en dus is er eigenlijk één ding echt belangrijk voor ons: wat vind je er zelf van ? 



Tai Hu Dongting Bi Luo Chun, 2021, Siam Teas:

Geplukt voor het qingming festival dus dat dit jaar op 4 april viel, op 500m hoogte, en op het eiland, niet het schiereiland, op de oostelijke en westelijke helling, in een theetuin met fruitbomen. 26.9 euro voor 100 gram. 

14 mei 2021, 4 gram, 200ml, 2 min, 75°C. verrassend fruitig en complex voor het overduidelijk heel verse droge blad dat er ook prachtig uitziet met zijn vele kleurverschillen en vormen. Ook het natte blad is erg mooi en heeft een heel intense frisse geur, heel vers. In de mond is deze thee heel levendig met heel veel frisse lentetoetsen en een fruitig zoetje meer achterin. Geen astringentie en best veel body, zelfs een beetje dik. Tweede zetsel, 1 min, 75°C: heel beschaafd, een zoetje, erg rond, fluwelig bijna. 

16 mei 2021, 4 gram, 200ml, 2 min, 75°C, in een kyusu: het aroma van het natte blad is opnieuw heel fris, heel lente-achtig, maar wat vegetaler nu, zeker voor het natte blad. Het aroma van de infusie zelf zit korter bij dat van de vorige sessie, en is super levendig en vers. Mooie en meer opvallende afdronk. Tweede sessie zoals de vorige, derde sessie op aanraden van de importeur was verrassend zoet en nog altijd dik en echt de moeite van het zetten. 😊😊😊😊 

Verkrijgbaar bij Siam Teas https://www.siam-teas.com/product/tai-hu-dongting-bi-luo-chun-green-tea/


zondag 16 mei 2021

Baozhong Oolong, 2018, Mist: Also Sprach Zarathustra

Je weet dat je echt gebeten bent door de thee-microbe wanneer je voor je verzameling staat en eigenlijk geen idee meer hebt wat er nu eigenlijk nog inzit. Dat wil zeggen dat er ongetwijfeld wat exemplaren gaan tussen zijn die niet meer lekker zijn want thee blijft geen eeuwigheid goed, en iedereen koopt ook al wel eens iets dat achteraf wat tegenvalt. Af en toe moet je dan ook eens door een stukje van je theekast gaan, en met ijzeren hand overtollige thee verwijderen die zijn aroma's en smaak verloren heeft, maar het leuke aan zo'n oefening is dat je die oudere thee's nog eens kan proeven en ervaren hoe ze geëvolueerd zijn. Voor sommige thee's is dat weggegooid geld, sencha drink je echt wel best jong, maar sommige thee's, zeker indien ze goed bewaard werden, evolueren best wel leuk en blijven makkelijk een paar jaren goed. 

Af en toe tuimel je dan ook al eens van je stoel van de verrassing wanneer een thee die je je niet echt herinnert als echt goed schitterend blijkt, en bij deze sessie was dat nog eens het geval. Ik had de thee in kwestie ooit gekocht bij Mist in zo'n leuk proefsetje van 10 gram, er één keer thee mee gezet en dan prompt vergeten: ik vond zelfs geen proefnota's meer terug... Ik vind baozhong oolong wel één van de lekkerste licht geoxideerde type's oolong, en dus haalde ik mijn yixing potje boven om gongfu te gaan, met 5 gram thee op 100ml en een korte trektijd van 60 seconden, kwestie van alles uit die thee te puren wat er nog zou inzitten.



Baozhong Oolong, 2018, Mist:

Geoogst 15 oktober 2018 op 400 meter hoogte in Pinglin, Taipei in Taiwan. 42 euro voor 100 gram. Doosje van 10 gram. Volgens Mist rijker en langer dan de gewone Baozhong omdat hij zes keer geschud is en daardoor langer en rijker smaakt. Afkomstig van een klein familiebedrijf. 

Geproefd op 20 april 2021. Wat een verrassing. Eerst komt de thee zwak door, en net op het moment van initiële teleurstelling plooide hij majestueus en heerlijk open, vooral retronasaal, een beetje als een rijke gebruinde boter, dik en breder en breder uitdeinend  om dan te eindigen is een heel rond en smakelijke, en extreem lange, finish. Ik moest bijna onmiddellijk denken aan de muziek van Also Sprach Zarathustra die in A Space Odyysey 2001 voorkomt, waar de muziek ook heel zacht start en dan explodeert en uitdijt in een geweldige finale en een geweldige finish. Het trukje lukte maar één keer, het tweede zetsel was minder, en een latere poging met de 2.5 gram die nog in het zakje zat mislukte ook: gongfu deed het hem hier. Maar wat een thee-ervaring !



Baozhong Oolong, 2018, Mist: Geoogst 15 oktober 2018 op 400m hoogte. Pinglin, Taipei, Taiwan. Goed tot oktober 2020. 42 euro per 100 gram. Doosje van 10 gram. Rijker en langer dan de gewone Baozhong omdat hij zes keer geschud is en daardoor langer en rijker smaakt. Afkomstig van een klein familiebedrijf. Originele proefnota verloren, maar herdronken op 26 april 2021: 5 gram, 80°C, yixing, 100ml, 60 sec: een verrassing, eerst wat zwak doorkomend, maar dan heerlijk open plooiend, vooral retronasaal, een beetje als een rijke gebruinde boter, dik en dieper en dieper uitgroeiend om dan te eindigen op een heel ronde en zeer smakelijke manier, extreem lang en zeer complex en vermolten. Zeer lekker, en een indrukwekkende ervaring. 😊😊😊😊

Momenteel niet langer te koop bij Mist (wel nog heel wat andere Taiwan toppers !)  

zaterdag 8 mei 2021

De mooiste: Yue Guang Bai White Moonlight

In de verschillende stappen bij het thee zetten zijn er verschillende esthetische ervaringen die op ons afkomen, en één daarvan is het uitzicht van de thee in zijn droge staat. Thee is een landbouwproduct dat verkocht moet worden, en daarom experimenteren theebouwers ook graag. Als ze iets vinden dat hen toelaat om aan de thee die ze verbouwen meer geld verdienen dan zullen ze het doen en zal de methode snel worden gekopieerd door anderen. Sommige theesoorten zijn dan ook redelijk jong en worden pas één of twee decennia gemaakt, maar dat mag geen bezwaar zijn: kijk maar eens hoe verscheiden en snel evoluerend de bier-wereld bijvoorbeeld is. 


Naar het schijnt zou deze thee ontstaan zijn na de grote Pu'er bubbel van 2007 toen de prijzen in Yunnan na een korte en enorme piek terug in elkaar zakten en er dus plotseling thee te veel was. Wanneer de meer ondernemende theeboeren begonnen rond te kijken naar andere thee-'modes' kwamen ze terecht bij de steeds populairder wordende witte thee uit Fujian, en ze besloten er een Yunnan-versie van te maken, maar dan met hun eigen cultivar en aangepast aan de andere omstandigheden. 

Het eerste verschil is de cultivar die hier de grootbladige Yangta Da Bai Cha is, een theeplant die afwijkt van de kleinbladige sinensis die gebruikt wordt in Fujian. Hij zit veel dichter bij de Assamica variant die gebruikt wordt voor Pu'Er, maar eigenlijk zou de voorvader vooral Camellia Talensis zijn, een Assamica variant uit de regio die in de jaren 80 door de regering gepromoot werd omdat hij heel goed aangepast was aan de omstandigheden. Eén van de opvallende zaken aan de variant is dat hij reageert op verwelking door aan één zijde zwart te kleuren en omdat hij ook opvallend grote en donzige knoppen maakt ontstaat er een periode waarin de producent een mengeling kan maken van zwarte en bijna witte bladeren indien hij 'donker' verwelkt, 's nachts dus of in afgesloten ruimtes. De droge warme lucht in Yunnan laat geregeld toe om dat verwelken en drogen buiten bij maanlicht te doen, en dit is één van de grote verschillen met de klassieke witte thee die nadien nog gedroogd wordt in een oven. 

Soms worden de blaadjes geperst in cakes, want we blijven hier per slot van rekening in Yunnan, het thuis van de Puer thee's, en het contrast tussen de kleur van de blaadjes kan dan heel mooi zijn, maar deze is een losse thee. Ook hier speelt dat contrast echter heel mooi, en omdat de theeblaadjes nooit gerold werden zijn ze ook volledig, en dat maakt dit een in zijn droge vorm héél mooie thee. Ik dronk hem eerst in London tijdens mijn opleiding tot theesommelier in 2018, maar deze is wat recenter en kwam van Hotsoup.


Imperial White Moonlight Yue Guang Bai, 2020

Bio. Afkomstig uit Nanping in Yunnan, geoogst begin 2020. 47.8 euro voor 100 gram, en dus niet bepaald de goedkoopste, maar dit is een normale prijs voor White Moonlight. 7 mei 2021, 85°C, 3 minuten, 3.5 gram, 200ml, kyusu. Heel mooi droog blad, zwart en wit, heel mooi geschakeerd. Zachte aaridge aroma's voor het natte blad. Heel mooi diepe goudgele kleur voor de infusie, in het tweede zetsel veel meer oranje. Het aroma is fruitig, als een licht parfum voor een jong meisje. Zeer zacht en fluwelig in de mond, met een heel mooie evolutie over zacht fruit naar iets wat meer houtigs (zoals bij de verhoute stengels van sommige kruiden) en iets zoets dat wat doet denken aan sommige Pu'er. Geen spoor van astringentie, een hele leuke thee, goed voor in gezelschap omdat hij mooi en vriendelijk is, een beetje zoals mij dus...  😁. 

Ik kon hem wel waarderen: 😊😊😊😊. Te koop bij Hotsoup: https://www.hotsoup.nl/nl/imperial-white-moonlight-yue-guang-bai-bio.html 



vrijdag 16 april 2021

Theeroutes. Met thee (en Deirdre) de wereld rond

Ze zeggen altijd dat er twee types van mensen zijn die reisverhalen lezen: reizigers die een reis voorbereiden of inspiratie zoeken... en lezers van reisverhalen tout court. Ik behoor tot de tweede groep. En dat wil dus zeggen dat een boek met theeroutes naast nuttige informatie er ook mooi moet uitzien en een goed geschreven tekst moet hebben. 

En dat is (gelukkig maar) het geval voor dit erg mooie en interessante boek van twee Nederlandse dames: Deirdre Deprettere en Karlijn Dapper. Het bezoekt 13 theeregio's en door interviews, foto's en wat leuke wetenswaardigheden geeft het er een goeie eerste indruk van. In een wereld van lockdown en quarantaines doet het echt wel dromen, en ja hoor, er staan zelfs theetuinen in Schotland in (mijn favo bestemming !). Het is een mooi vormgegeven boek dat zin doet krijgen in reizen... en thee. 

Ik kocht mijn exemplaar bij Hotsoup, uiteraard samen met wat thee, en als je wil drinken wat je leest koop dan wat thee uit Malawi of Iran. En als je graag zwarte thee drinkt, koop dan gelijk die ongelooflijke Black Benifuki, de thee die klinkt en smaakt als een superheld !

 

vrijdag 2 april 2021

Training, training, training ! Diving into Pu'Erh

Training, training, training ! I stil hear my first (big) boss stating it during one of my very first corporate big meetings, when I was still a rookie, and just started as a junior salesman with Canon. I left the company a long time ago, but I still hear the words, and I still walk the talk. 

So, when I started getting serious about tea, the first thing I did was follow a very unpretentious but good introduction into tea, and, when seriously bitten and smitten, went into the ITMA training course for Tea Sommelier. I finished that in 2020 with a discourse on Wakoucha (I still love that tea), but also with a deep understanding that tea is a topic so vast that learning never stops, and I regularly try to follow online trainings about tea subjects that interest me. 

ready and waiting (still have to add the laptop though)

Very recently I heard about a training on Pu'erh by Olivier Schneider, one of the world's top specialists in this for me still mysterious tea (check out http://puerh.fr/). As I always felt that a lack of knowledge made it difficult for me to really enjoy fermented Chinese teas, this was the moment. And here I am, ready to start...feeling like a walker who stands in the valley, and sees the path he is going to follow disappear amongs the hillside trees. I don't know where it will bring me, and I don't know where it will end, but often the path itself is the most important. 

So, with burning curiosity, I wait for my Master...

vrijdag 26 maart 2021

Rachel Carson: Silent Spring, of hoe bio begon

We zijn vandaag gewoon geworden om de keuze te krijgen tussen bio of niet-bio, en ik denkt dat 80% van de thee's die ik in huis heb op de één of de andere manier verwijzen naar hun organische teeltwijze. Ooit was dat anders. Ik wil het hier dan ook even hebben over twee pioniers: Rachel Carson, wiens boek Silent Spring in 1962 de aanzet was tot een steeds grotere bewustwording en de start van een bio-vloedgolf, en Toshiaki Kinezuka, één van de eerste theeboeren in Japan die na het lezen van Rachel's boek besloot een ommezwaai te maken. In deze blog hebben we het eerst over het boek. 


Rachel Carson werd geboren in 1907 op een kleine boerderij in Pennsylvania en werd van jongs af aan gestimuleerd door haar moeder om de natuur te bestuderen. De familie, die arm was, moest haar beste servies verkopen om Rachel te laten studeren, maar in 1927 besloot ze zich te richten op de studie van de natuur, en vooral de zee, en studeerde ze af als zoutwater-biologe. Haar doctoraat werd onderbroken door de Grote Depressie en de vroege dood van haar vader waardoor ze de kostwinner werd van het gezin en deeltijds werk vond bij het U.S. Bureau of Fisheries. Daar moest ze mee helpen bij data-analyse, maar ze kreeg ook de taak om zeven radio-uitzendingen te maken om het grote publiek meer interesse te doen krijgen in het werk van het Bureau. Haar baas was zo onder de indruk van haar capaciteiten als biologe én schrijver dat hij haar in vaste dienst nam en haar naast haar andere werk vroeg om te blijven schrijven over de natuur in en rond de zee. 

In 1941 publiceerde ze Under the Sea Wind waarin ze door vogels en vissen te anthropomorphiseren ook het grotere publiek geïnteresseerd wou krijgen. De uitbraak van de Tweede Wereldoorlog maakte dat het boek geen succes werd (maar wel heel goeie kritieken kreeg). In 1951 publiceerde ze The Sea Around Us, en dat boek werd wél een succes. Haar carrière als schrijfster was gelanceerd en liet haar al snel toe om zich daarop te concentreren. In de loop van de jaren 50 werd ze zich bewust van de verwoestende effecten van DDT en andere pesticides op de natuur, omdat mensen haar schreven vanuit de hele wereld en ze ook zelf de vernietigende effecten kon vaststellen. 

Silent Spring werd gepubliceerd in 1962 en beschreef een natuur waarin er een lente zou komen wanneer er geen vogels meer waren om het nieuwe seizoen aan te kondigen, en de natuur dood zou zijn en de wereld stil. In het boek haalde ze voorbeelden aan zoals de campagne om de Iepenziekte te bestrijden door het doden van de kever die de ziekte verspreidde. Al snel begonnen mensen te merken dat ook alle andere kleine leven zoals eekhoorns en vogels ziek werd en stierf zodat behandelde gebieden bezaaid waren met dode dieren. Pas later merkte men dat ook de mens zelf ziek werd en kanker kreeg, en dat door onze plaats in de voedselketen wij uiteindelijk ook zelf stierven. 


Het boek was een ongelooflijk succes en veranderde de houding van de wereld tegenover insecticides, daarvoor nog gezien als een wondermiddel in de landbouw die na de Wereldoorlog vooral mikte op kwantiteit. Rachel Carson zelf stierf in 1964 aan borstkanker, na een reeks zware aanvallen op haar persoonlijkheid door vertegenwoordigers van de chemische industrie waarin ze niet alleen werd aangepakt omwille van haar werk maar ook omdat ze een vrouw was en haar stem verhief. Tegen dan waren er al een miljoen stuks van haar boek verkocht, en sommigen vergelijken de impact ervan met die van De Hut van Oom Tom op de rassenstrijd. Het is één van die boeken die de wereld veranderde. 


We vergeten soms dat de grootste slachtoffers van pesticides vaak de boeren waren die ze gebruikten. Ze werden zowel door de overheid als de industrie aangemoedigd om ze te gebruiken en toen ze begonnen te merken wat ze deden met de wezens hoger in de voedselketen was het vaak al te laat: hun velden waren gewend aan de helse cirkel van herbicides, pesticides en kunstmest en ermee stoppen was moeilijker dan ermee beginnen. Toen hun eigen familieleden en zijzelf ziek werden begonnen enkelen onder hen zich vragen te stellen, en het boek van Rachel Carson werd ook door boeren van de nieuwe generatie gelezen. Het was de prille geboorte van de biologische landbouw die even genadeloos werd aangevallen door de politiek en de industrie als Rachel zelf, maar ook hier waren er pioniers die ermee begonnen, vooral in de jaren 70. Dat gebeurde in bijna alle takken van de landbouw, en dus ook bij theeboeren, en vooral in Japan. Maar daar gaat een volgende blog over.

PS Ik draag dit stukje op aan mijn grootvader, Octaaf De keersmaecker, die in de jaren 70 stierf aan een paar verschillende kankers en die een succesvolle boer was in Oppuurs....en die net als alle andere boeren chemische bestrijdingsmiddelen moest gebruiken. 

 Bibliografie:

RACHEL CARSON, Silent Spring., 1962

RACHEL CARSON, Under the Sea Wind., 1941. Eén van de allereerste boeken over de natuur die echt aanspraken. 

RACHEL CARSON, The Sea Around Us., 1951. De bestseller die het allemaal deed beginnen.

PATRIK SVENSSON, The Gospel of the Eels., 2019. Heel leuk boek over de paling...met een hoofdstukje over Rachel Carson, en wanneer boeken boeken aanbevelen moet een lezer goed luisteren. 

vrijdag 19 maart 2021

Gyokuro geproefd

Tijdens het schrijven van de vorige drie blogs moest er uiteraard ook geproefd worden, en samen met die shiboridashi waren er ook gyokuro's meegekomen...


Gyokuro from Uji, Kyo-Tanabe "Yoneta", Goko cultivar, 2020, Thés du Japon



Handgeplukt op 13 mei 2020. Theetuin in Inooko, Kyo -Tanabe, in Kyoto. Kyo-Tanabe is binnen Uji waarschijnlijk de top-regio voor gyokuro. Gemaakt door mijnheer Yoneta. 30.18 euro per 50 gram (pre-taks). Afkomstig van ongesnoeide struiken in een 'shizen-shitate' tuin waarvan de onregelmatigheid mechanisch oogsten onmogelijk maakt. De cultivar is Goko, ontdekt in 1954, en breed aangeplant in de regio omdat hij sterk reageert op beschaduwing. 27 dagen beschaduwd.  

20 februari 2021, in een shiboridashi, 30 ml, 5 gram, 120 sec, 50°C: heel rijk en dik, zeer lang en extreem krachtig, in de nasmaak toetsen van witte bonen. Zeer veel umami, bijna een dikke bouillon. Tweede zetsel, 50ml, 60°C: een heel dikke en zachte thee met nog altijd veel impact en een erg lange afdronk. Er zit een heel mooie bittere toets tegen het einde aan, en de afdronk is zoet. Derde zetsel, 60°C, 90 sec: zoet en zacht, en nog altijd met die leuke bittere toets erdoor geweven. Deed nu denken aan dik en pas gemaaid lente-grad, veel vegetaler. 😊😊😊😊


Gyokuro from Uji, Kyo-Tanabe "Dejima", Goko cultivar, 2020, Thés du Japon:



28.59 euro voor 50 gram (pre-taksen). Theetuin in Inooka, Kyo-Tanabe, Kyoto. Gemaakt door mijnheer Dejima. Handgeplukt op 20 mei 2020, uit een ongesnoeide 'shizen-shitate' theetuin. 38 dagen beschaduwd.

21 februari 2021, 50ml, shiboridashi, 55°C, 120 seconden. Erg sterk, heel dik, veel umami, heel breed uitwaaierend in de mond, met een sterke indruk achter op de tong. Heerlijk en erg complex, en zeer smakelijk. Tweede zetsel: nog altijd erg veel umami, sterk richting bouillon, zeker in de geur. Zeer lekker maar wat eenvoudiger dan die van mr Yoneta ? Iets grassiger al in de afdronk. Derde zetsel, 65°C: evolutie richting spinazie, dunner nu maar met een mooie duidelijke smaak, heel recht. Erg lekker met een mooie astringentie. 😊😊😊(😊)


Gyokuro from Uji-Tawara "Shimooka" Goko cultivar, 2020, Thés du Japon:



Met de hand geplukt op 23 mei 2020 in Tachikawa, Uji-Tawara, Tsuzuki district, Kyoto. Mr Shimooka is één van de top gyokura makers van Kyoto. 45 dagen beschaduwing. Ongesnoeide 'shizen-shitate' tuin. 21.18 euro per 50 gram (pre-taks). 

27 februari 2021, 50ml, 55°C, 100 sec, 5 gram, in een shiboridashi. Stevige gyokuro maar met een heel aangename umami die doet denken aan een bouillon, maar dan een minder sterke dan die van Mr Yoneeta, met ook wat fruitigere toetsen. Zeer mondvullend en met een lang en erg mooi bittertje. Knappe afdronk. Tweede zetsel was wat vegetaler maar erg lekker en zeer zacht. Heel fluwelige en ingetogen gyokuro met een zeer mooie spanningsboog en een heel mooi bitter toetsje. 😊😊😊😊


Gyokuro from Uji, Kyo-Tanabe 'Yamashita' Kyo-midori cultivar, 2020, Thés du Japon:



Met de hand geplukt op 16 mei 2020. Fugenji gebied in Kyo-Tanabe, Kyoto. 39.12 euro voor 30 (!) gram, pre-taks, en dus de duurste van het groepje. Gemaakt door Yamashita Shinki, de kleinzoon van Yamashita Toshikazu, het hoofd van de Yamashita Shinjuen theetuin. De tuin is 'shizen-shitate' ongesnoeid. Tent-beschaduwing op drie niveaus, 36 dagen. Met de hand gerold en bewerkt in kleine partijen van 25 kg geoogste thee, telkens resulterend in 5 kg eindproduct. Gemaakt van de zeldzame kyo-midori cultivar die vandaag op de meeste plaatsen vervangen is door andere cultivars. 

5 gram, 50ml, in de shiboridashi, 120 sec, 50°C. Heel mooi aroma. De eerste slok is een schok zoals het hoort te zijn, met heel intense smaken van bouillon, umami, en is erg rond en zoet. Heel dikke consistentie, heel mondbedekkend, extreem lang. Ondanks de echt indrukwekkende impact toch oo elegant en complex. Tweede zetsel: heel complex en fijn, en nog steeds met een superlange afdronk. Derde zetsel, met 10°C erbij: heel complex, meer vegetale tonen, maar fijn en erg apart achteraan. Nog altijd een prachtige afdronk. 😊😊😊😊(😊)


Gyokuro from Uji, Kyo-Tanabe, 'Yoneta', Uji-hikari cultivar, 2020, Thés du Japon:



Geplukt op 9 mei 2020, met de hand, in een ongesnoeide 'shizen-shitate' theetuin in het Inooka gebied. Mr Yoneta (zie ook hierboven). Uji-hikari cultivar, in 1954 ontdekt in een zairai aanplant en sindsdien heel populair in Uji.

6 maart 2021, 5 gram, in een shiboridashi, 50ml, 55°C, 120 sec. De heel dikke infusie heeft een héél speciale en erg lange finish, en in de afdronk zit citrus. Veel umami, maar heeft ook iets romigs. Zeer intens en complex. Tweede zetsel, iets vegetaler achterin, zeer mooi klein bittertje. Derde zetsel, iets heter: zeer lekker, bijna mijn favoriet hier. Bessen, en veel sterker dan in het eerste of tweede zetsel. Erg mooie afdronk, en ook hier die bessen. Héél speciaal. 😊😊😊😊 


Uji-tawara Organic Gyokuro, Nagatani Soen, 2020, The Tea Crane:



Geoogst in de lente van 2020. Bio. Nagatani Soen boerderij. 44 euro voor 100 gram, pre-taks. Goko en Uji-Midori cultivars. 

14 maart 2021, 5 gram, 60°C, in een shiboridashi, 50ml, 120 seconden. Opmerkelijk complex droog aroma. Bijzondere smaak, net als een kruidenmedicijn, een door een oliefilm omwikkeld bittertje, heel complex en heel bijzonder. Tweede zetsel: die kruidigheid is echt opmerkelijk, heel complex, maar ook toch wel stevig bitter. Zeer lang, en ook die complexiteit hield lang aan, maar het is echt alsof je in een handvol verse kruiden bijt en er dan op blijft kauwen. Ook bij een derde zetsel aan 70°C blijft die kruidigheid hangen, het lijkt wel een kruidenpastille. Opmerkelijk en niet voor beginners. 😊😊😊


Hiermee sluit ik mijn gyokuro reeks af. Thee kan een echt avontuur zijn, en gyokuro is eigenlijk echt uniek. Een heel aardig neveneffect is trouwens de gemoedsgesteldheid die je ontwikkelt: de combinatie van het effect van die kleine shotjes caffeïne en het nogal rituele zetten, brengt een heel bijzondere heldere vorm van concentratie met zich mee. Thés du Japon noemt het de espresso van de Japanse groene thee, maar het effect blijft veel langer hangen.  

Ik kan geloven dat je gyokuro kan gebruiken om te mediteren, maar ook om geconcentreerd te werken is dit een goed hulpmiddel. Je kan lang 'in the zone' blijven als je je sessie wat voorbereid. Ook leuk om met een (1 !) vriend te doen omdat het zo persoonlijk is, maar je zal wat moeten spelen met de hoeveelheden om dezelfde concentratie te krijgen en toch genoeg thee te hebben, zeker bij het eerste zetsel. Deze tijd van het jaar is trouwens ideaal: de gyokuro van 2020 is nu top, gyokuro moet wat rijpen, en de shincha van 2021 is er nog niet (en je drinkt hem ook beter niet té jong).  

Bija alle thee kwam hier van de magische website van Thés du Japon, en eentje van The Tea Crane

zaterdag 13 maart 2021

Over het maken van gyokuro

Gyokuro is niet alleen in het zetten een buitenbeentje. Het hele productieproces van theetuin tot theepot is apart, en is vaak in handen van echte specialisten, mensen die al een paar generaties lang gyokuro produceren.

Zoals altijd start alles in de theetuin. Gyokuro is een schaduwthee, en daar ligt de kern van zijn karakter. Wanneer de allereerste scheutjes verschijnen wordt de thee afgedekt door doeken zodat het daglicht nog maar voor een klein percentage de blaadjes bereikt. Tijdens de groei produceert de theeplant aminozuren die door de plant naar de verse scheuten worden gebracht, waar zonlicht ze omzet in catechines. Door het zonlicht weg te nemen schiet de plant in stress, en vermindert de omzet van de zoete aminozuren in de  bittere catechines, het blad wordt dunner, zachter en donkerder, en de thee die er mee gemaakt wordt wordt zoeter en krijgt veel meer umami. 

De geschiedenis van gyokuro begon in 1835 toen een handelaar uit Tokyo, Yamamoto Kahei, naar Kyoto kwam op studiereis om meer te weten over de productie van tencha, het basismateriaal voor matcha. In Uji werden de theestruiken op het einde van de winter afgeschermd door stro om ze te beschermen tegen vorst, maar wanneer er vroeg op het jaar al warme dagen waren die de plant 'wakker maakten', schermde de familie Kinoshita zijn struiken langer af. Yamamoto Kahei merkte dat het resultaat veel zoeter was dan de niet-beschaduwde thee, begon hem daarrond te promoten maar merkte dan dat in volgende oogsten dat gezochte zoete karakter veel moeilijker te bereiken was. De vraag was echter gecreëerd, en andere vonden uit dat het het beschaduwen was dat de cruciale factor was voor het maken van deze thee. 


Het afdekken van de thee gebeurt een drietal weken voor de oogst, en men noemt dat ooishita. De traditionele manier is met stro (honzu hifoki). Hierbij wordt er wanneer de eerste scheuten verschijnen een houten structuur gemaakt boven de theetuin. Daarop komt een dak gemaakt met bamboestengels die 55 tot 60% van het daglicht tegenhouden. Na 7 à 10 dagen worden de bamboestengels bedekt met een dikke laag rijststro zodat 95% van het zonlicht wordt tegengehouden zodat de perfecte omstandigheden ontstaan. Na het oogsten moet alles terug worden afgebroken en wordt een deel van het rijststro gebruikt als meststof. Dit erg arbeidsintensieve proces wordt vaak vervangen door het gebruik van een synthetisch doek op een aluminium structuur, waarbij eerst een nog wat licht doorlatend doek wordt gebruikt, en dan in een tweede fase een tweede doek wordt toegevoegd. Voor de boer is het grote voordeel dat hij veel minder werk heeft, en zijn structuur kan laten staan waarbij het doek wordt opgerold. Het nadeel is dat het geheel minder ademt en de thee als het ware gestoomd kan worden als er (te) veel zon is, en dat er geen stro is dat als meststof kan dienen maar dat ook voor een deel de groei van onkruid afremt. De boer gaat dan ook vaker teruggrijpen naar kunstmest en naar herbicides. De bemesting is overigens essentieel: des te meer aminozuren te geproduceerd worden, des te groter het effect, en het is een manier om veel umami te verkrijgen zonder correct te beschaduwen. Volgens Tyas Sosen (The Story of Japanese Tea) wordt de traditionele manier vooral gebruikt voor het maken van de toppers, de wedstrijdthee's, en de andere voor de meeste andere gyokuro. De boer komt echter vaak in een dodelijke cirkel terecht: door de kunstmest krijgen de blaadjes meer smaak en worden zoeter, trekken daardoor meer insecten aan, waardoor de boer ook pesticides moet inzetten, en voor hij het weet krijgt hij zijn tuin alleen nog onder controle door een mix van kunstmest, herbicides en pesticides. Op korte termijn is dat economisch slim, maar naast het feit dat veel boeren hierdoor zelf kanker kregen, putte het de struiken ook uit en vlakte het de complexiteit van hun smaakpatroon af. 

In deze video (van O-cha, een goeie handelaar), krijg je een goed idee van de arbeidsintensiviteit van het beschaduwen

De keuze van cultivar is belangrijk. Een heel groot deel van de aanplant in Japan bestaat uit Yabukita, de vroegschietende en erg productieve variant. Voor gyokuro is hij echter minder geschikt, en worden cultivars als Gokou of Uji-Hikari gebruikt, die heel andere smaakcomponenten aanbrengen. Top-gyokuro wordt dan ook geoogst met de hand. Na de oogst wordt de oogst verwelkt en dan kort gestoomd (20 of 30 seconden, korter dan bij sencha), geperst en gedroogd. Het rollen om de mooie naaldvorm te bereiken kan met de hand gebeuren, maar dit is opnieuw weggelegd voor de wedstrijdthee's, de toppers. Wie gyokuro koopt verdient overigens om te weten hoe zijn thee gemaakt werd: welke cultivar, elke methode, met de hand of niet. En dat wil overigens niet zeggen dat gyokuro die niet met de hand werd gemaakt slecht is: hij is alleen anders. 

In tegenstelling tot sencha komt gyokuro pas laat op de markt: bij sencha wil men de frisse lente-aroma's zo snel mogelijk hebben, bij gyokuro laat men de thee rusten tot de herfst en zelfs de winter voor hij op de markt komt. Gyokuro is altijd duur: de plant wordt zo onder druk gezet door het beschaduwen dat hij de rest van het jaar moet herstellen: tweede of derde oogsten zijn onmogelijk. De rest is een combinatie van cultivar, ligging en vakmanschap, en gyokuro kan erg verschillend zijn in smaak zodat het voor de kenner een heel fascinerende drank is, en je kan je hier echt in laten gaan. De beste koop je in Japan, maar vergeet niet dat je nog importbelastingen moet betalen !


vrijdag 5 maart 2021

Over het zetten van gyokuro.

Nu mijn shiboridashi was aangekomen en bewonderd (zie hier), werd het tijd voor thee. Een shoboridashi gebruik je voor het zetten van gyokuro, en het is van alle thee-ervaringen misschien de meest opmerkelijke, en zeker de meest schokkende, zélfs voor iemand die al veel groene thee geproefd heeft in zijn leven: een correct gezette gyokuro met het juiste materiaal is een heel aparte ervaring. 

Samen met de shiboridashi had ik bij Thés du Japon ook een paar gyokuro's gekocht. Ze zijn omwille van de manier waarop ze gemaakt worden (daarover volgende keer meer) nooit goedkoop, en ze moeten volgens mij dan ook geproefd en gedronken worden als een goede wijn: met veel aandacht en wel wat voorkennis. Voor de prijs die je betaalt voor een gyokuro heb je recht om wat dingen te weten: van welke cultivar hij werd gemaakt, uit welke regio of dorp hij komt, en wie de maker was. Het oogstjaar dient vermeld te zijn, want het moet recent zijn (alhoewel het drinken van oudere gyokuro ook zijn fans heeft). 


Aan het zetten van gyokuro zijn twee dingen spectaculair: de lage temperatuur en de verhouding thee/water, en het is een thee die je aandacht vraagt. Slecht gezet kan hij uitermate bitter en onaangenaam zijn. 

Eerst is er het water. Dat moet uiteraard water zijn van kwaliteit (Spa, Montcalm, Britta-gefilterd), en dat is een basis-eis. Maak nooit een gyokuro met kraantjeswater, daar is de thee eerst en vooral veel te duur voor, en het resultaat is onaangenaam. Héél belangrijk is de temperatuur van dat water, en, en dat is de eerste verrassing, die moet laag zijn, rond de 50°C en maximaal 60. Die temperatuur kan je bereiken door een goeie waterkoker te gebruiken die je kan instellen, of je kan traditioneel gaan zoals in Japan. Dan kook je het water, gebruikt dat om de shiboridashi op te warmen, en via een yuzumashi, een kommetje met een giettuit, breng je de temperatuur naar beneden door het water over te schenken in de kopjes. Elke keer gaat het water met ongeveer 10°C naar beneden. Die lage temperatuur is essentieel !

Ten tweede gebruik je echt véél thee met erg weinig water. Florent Weugue geeft als advies 30 ml water op 5 gram, en dat is zo weinig dat ik het bijna niet geloofde, en persoonlijk ga ik ook iets hoger, naar 50ml. De thee mag dan 120 seconden trekken, niet meer en niet minder, en je kan hem een paar keer zetten. Het eerste zetsel is echter het spectaculairste.

Ik gebruikte een thee van mijnheer Yoneta uit Inooka, in Kyo-tanabe, een regio die bekend is voor zijn top-gyokuro's, en die in Uji, in de prefectuur Kyoto ligt. Hij werd met de hand geplukt op 13 mei 2020, en kost ongeveer 40 euro per 50 gram (nog een reden waarom je gyokuro met respect moet zetten). 

Goko cultivar, door mr Yoneta

Je start met het afwegen van je thee en het gereed zetten van je materiaal. De shiboridashi en de kopjes worden best eerst opgewarmd met heet water. Daarna schep je de thee in de shiboridashi, en door de warmte van de pot kan je al erg mooie aroma's krijgen. Dan voeg je het water toe, en na 120 seconden krijg je je eerste kopje. Uitgieten doe je heel zorgvuldig, maar met een goed gemaakte shiboridashi gaat het heel goed (walsen of roeren is uit den boze). Je zal waarschijnlijk schrikken van de heel kleine hoeveelheid thee die je kan opgieten, de blaadjes slorpen erg veel water op, Het is belangrijk om geduld te hebben, en tot de laatste druppel op te vangen, 'want hij bevat het universum', cq het meest geconcentreerde stukje.



Dit is spectaculair om zien. Je krijgt er zelfs geen klein kopje mee gevuld, maar de thee lijkt bijna stroperig en glutineus, zo geconcentreerd is hij. Het is eigenlijk heel mooi om naar te kijken. De grootste schok moet echter nog komen: door deze heel hoge concentratie, en door de productiemethode van gyokuro, krijg je nu een echte umami-bom. Dit is zelfs voor geoefende theedrinkers erg verrassend, en het is zo verschillend van zowat alle andere thee's dat het elke keer weer opkijken is. Bij de echte goeie ga je weliswaar op een heel geconcentreerde manier ook de grassigheid of het vegetale van een goeie sencha proeven, maar de eerste sensatie is meestal die van een bouillon, en is een smaakexplosie die bijna uniek is, en die veel mensen echt doet schrikken. Als je nooit echt begrepen hebt wat umami is, wel, dit is het.

Gyokuro laat (gelukkig maar) verschillende zetsels toe, en bij elk zetsel verdwijnt er wat van die umami en meestal krijg je na een paar zetsel meer de effecten van een goeie Japans groene thee, maar het is die eerste slok waar het om gaat. Je kan drie à vijf zetsels maken, en telkens krijg je ook meer thee omdat de blaadjes nu verzadigd zijn, en er zijn mensen die de theeblaadjes achteraf ook opeten, met een beetje rijst of gewoon met wat ponzu-saus, maar houd rekening met de caffeïne: geen goed idee laat op de avond !

Nu heb ik U waarschijnlijk nieuwsgierig gemaakt maar ook wel een beetje angstig. Kan ik gyokuro zetten zonder al dat materiaal ? Wel, twee dingen zijn echt absoluut noodzakelijk: water van de correcte kwaliteit, en tijd. Je kan geen gyokuro maken als je gehaast bent. Het ritueel is niet allen belangrijk voor de beleving maar ook voor de smaak. Qua uitrusting is er een beetje keuze. De yuzamashi kan worden vervangen door een ander stuk in wit porselein. De kopjes moeten klein zijn, maar die van een gongfu set zijn ook bruikbaar. Qua theepot kan je kiezen tussen een shiboridashi of een hohin, maar beide zijn meestal niet echt goedkoop. Wie niet al te veel wil investeren kan een gaiwan gebruiken of een kyusu met redelijk brede bodem, maar het probleem is de heel lage verhouding blad tegen water, wat vooral de latere zetsels heel moeilijk maakt, maar een gaiwan komt in de buurt en die kan je erg goedkoop vinden. 

Een 'eenvoudige' hohin van Thés du Japon

Ik moet eerlijk zijn, ik had de investering lang uitgesteld, en ik heb lang gyokuro gemaakt met een kyusu, en met wat hogere verhoudingen, 100ml op 6 gram. Alhoewel je dan héél lekkere groene thee maakt, mis je het echte gyokuro effect. Het is een thee die je zet voor jezelf of voor één vriend, en die tijd en toewijding eist, maar die een heel bijzondere sensatie teruggeeft.

Je kan de reputatie van gyokuro eigenlijk alleen begrijpen door hem te proeven. Daarvoor moet je of naar Japan, of investeren in materiaal, of een goeie vriend hebben 😀 ... maar bovenal tijd, en geduld. 

In de volgende blog meer over het unieke productieproces: een goeie gyokuro ontstaat op het terrein, niet in de fabriek.

vrijdag 26 februari 2021

Mijn eerste shiboridashi.

Het frustreerde me al een tijdje. Daar zat ik dan met mijn gyokuro-thee. Met eigenlijk alleen maar materiaal om sencha mee te zetten, en zelfs in mijn kleinste kyusu leek de hoeveelheid water die de echte kenners mij aanraadden belachelijk. Toen ik begon door te hebben dat ik gyokuro ook echt niet begreep begon het me te dagen: misschien was het een kwestie van materiaal...

Omdat het aanbod in België eerder beperkt is was een speurtocht op het internet aangewezen. En waar zoek je dan beter dan op sites waar ze de beste gyokuro verkopen ? En dan kom je al snel uit bij Thés du Japon, de online shop (én blog!) van Florent Weugue, een kenner met een uitgebreid aanbod en goed advies. 

Wat ik zocht was een shiboridashi en twee bijpassende kopjes. Gyokuro zet je immers in heel kleine hoeveelheden en dus héél geconcentreerd, met een hoge verhouding thee op relatief weinig water. Alhoewel in een klassieke kyusu de blaadjes meer plaats krijgen, raak je snel in de problemen met de ingebouwde filter waar de blaadjes opstroppen, en de minieme hoeveelheid water is niet genoeg om ze allemaal terug in beweging te brengen. Net als de Chinese gaiwan is de shiboridashi een thee'pot' zonder filter, en een echt goeie sluit zo perfect af dat het water maar via één kleine opening naar buiten kan, zonder dat er theeblaadjes meekomen, essentieel voor het zetten van gyokuro. 


Mijn nieuwe aanwinst, waar ik héél erg blij mee ben, komt uit Tokoname. De schepper is Katayame Hakusan, de derde generatie al, die het vak leerde van zijn vader. Hij is een ervaren artiest, geboren in 1949 en afgestudeerd in 1968 die al heel wat prijzen behaalde. Hij gebruikte twee technieken die het uiterlijk bepaalden. De eerste is yôhen waarbij de temperatuur van de asse in de oven waar het stuk instaat de klei verschillende kleuren geeft, van groen tot zwart. De tweede techniek is mogake, waarbij zeewier rond het voorwerp wordt gedraaid dat de oven in gaat. Het zout van dat zeewier oxydeert dan maar maakt een heel fijn en grillig motief van lijnen in de klei. 


Ik kocht ook twee theekopjes van dezelfde maker. 



Het leek me toepasselijk om mijn eerste thee te zetten met een gyokuro die van dezelfde website kwam: daarover volgende week meer...


vrijdag 19 februari 2021

De drie monden van de theeproever

(De eerlijkheid gebiedt me toe te geven dat ik de inspiratie voor deze blog opdeed bij het lezen van een artikel in het geweldige Global Tea Hut magazine, een tijdschrift voor mensen die houden van Chinese thee en de filosofische aspecten ervan. Dit is dan ook een pleidooi om kennis te maken met échte thee, en hem te proeven zoals het hoort: met concentratie.)

De eerste mond waarmee we proeven zijn onze ogen. Wanneer we kennis maken met een nieuwe thee is dat het eerste wat we doen: we bekijken het droge blad. Hoe ziet het eruit ? Welke kleur heeft het ? Zijn de blaadjes heel of versnipperd ? Staat er dons op ? Is het zo bewerkt dat het een bepaalde vorm heeft ? Een balletje, een naald, een kommaatje, een lang gedraaid blad ? Of is het gemalen tot een poederthee, of samengeperst in een cake ? Sommige theeën zien eruit als go-steentjes (Japanse goishicha) of zijn bespikkeld met een gouden schimmel (Fu). Het uitzicht vertelt ons over hoe de thee gemaakt werd, maar het brengt ons ook tot rust, we 'nemen de tijd' en het maakt ons klaar voor de volgende fase.  

Een sencha uit Japan naast een Pu'Erh uit China


Wanneer we de thee gezet hebben gebruiken we onze ogen opnieuw: wat is de kleur van de infusie ? Is ze geel ? groen ? Bruin ? Oranje ? Heeft ze de kleur van jade ? of van karamel ? Is de infusie helder of troebel ? Ook het natte blad blijft belangrijk. Zeker bij oolongs, maar eigenlijk bij veel goeie thee gaan we na het zetten zien hoe het blad er eigenlijk uitzag voor het bewerkt werd. Is het een groot blad (meestal assamica) of een kleintje (meestal sinensis) ? Is het uniform groen (geen oxidatie) of zwart (volledige oxidatie) of zit het ergens tussenin ? Sommige theekenners herkennen aan de vorm en de nerf van het blad de cultivar. Ball oolongs werden bij het maken opgedraaid in balletjes en dan duurt het vaak een tijdje voor de echte vorm terugkomt. Ze worden vaak voorgespoeld met heet water, om het blad uit zijn sluimer te wekken en wakker te maken, en soms ontrolt het blad zich pas terug volledig in zijn tweede of derde zetsel als je de thee op zijn Chinees zet. 

Er zit een sterk meditatief stuk in deze fase die heel belangrijk is in de theebeleving. Thee en haast gaan heel moeilijk samen en als je van je dure thee echt wil genieten is dat meditatieve, beschouwende echt belangrijk. Je mag dit stuk dan ook niet overslaan en als je proefnota's neemt zal je het verschil merken tussen een thee-vluggertje en een respectvolle sessie waarvoor je even je tijd nam. Sommige thee is hiervoor meer gevoelig dan andere. 

De tweede mond waarmee we proeven is onze neus. Die gooien we vaak al in de strijd wanneer we de thee uitpakken en we de droge thee besnuffelen. Is de geur muf ? Dat kan duiden op niet zo geschikte opslag ? Geurt hij naar een stoffige kelder ? Als het een Pu'er is is dat een goed teken, als het een groene is een heel slecht... De eerste echte proef voor onze thee is echter wanneer hij pas gezet is, en daarvoor gebruiken we het deksel van onze gaiwan of theepot. Wanneer we onze kyusu of gaiwan openen komt er samen met de geurpartikels ook een hoop stoom naar buiten, en dat maakt het ruiken soms lastig. Daarom ruiken we aan de binnenkant van het deksel waar de aangenaamste geuren nu zijn blijven hangen. Dit kan zelfs erg verslavend zijn, en de lekkerste ervaring van het hele proces, en het is de thee-tegenhanger van het proefglas in wijn. Als je dit wil intensifiëren kan je speciale aroma-setjes kopen met een tasje voor de smaak en een tasje voor de geur. Hier vinden we trouwens een groot verschil tussen oost en west: wij wijndrinkers schenken veel aandacht aan de aroma's in het glas, en in China is dit veel minder belangrijk, het is het aroma in het deksel dat telt. Het aroma van het natte blad is belangrijk, en kan na elke zetbeurt variëren. Westerse theeproevers gebruiken al wel eens een goed wijnglas om alle finesses van een thee mee te krijgen, en dat is in mijn ogen verantwoord voor sommige exemplaren. 

Een kyusu met open deksel, en een aroma-setje


De derde mond is...onze mond. Hier liggen volgens mij de grootste verschillen, en leren proeven met de mond is gek genoeg het moeilijkste. Hier ligt ook vaak het verschil tussen een dure thee en een minder dure thee, zodat wij soms niet goed begrijpen waarom bij vergelijking de duurdere thee het minst intens ruikt. Het eerste punt hier is het mondgevoel: is dat dik ? of eerder dun ? of korrelig ? Dan volgt de mondevolutie: neem een slok en laat hem rondgaan in je mond, je thee zal niet hetzelfde smaken in het begin van je slok dan op het einde. Is er een mooie evolutie ? Is de thee lekker op alle drie de momenten: begin, midden en einde ? Of verdwijnt hij ergens ? Is de smaak rechttoe rechtaan ? Of is hij heel complex ? Proef je alle smaakelementen apart, naast elkaar ? Of zitten ze versmolten in elkaar, zoals bij een soep of een saus ? Heel belangrijk voor een Chinese drinker is ook de finish of de afdronk die voor een groot deel wordt bepaald door het retronasale, de aroma's die via je mond terug naar de receptoren in je neus gaan. Géén afdronk is in China een slecht teken, en ik heb dure thee's gedronken die qua aroma en smaak erg timide waren, maar een enorm lange afdronk hadden. 



Last but not least wil ik het nog even over de echo hebben. Dat is een zelf uitgevonden term voor een verschijnsel waarbij de aroma's van een thee terugkomen na een paar minuten, soms heel intens, soms heel verrassend. In sommige gevallen maakte ik al mee dat andere geuren hem terug losmaakten, of dat frisse buitenlucht hem terug wakker maakte. In hoeverre dat dit iets is van onze neus of van onze geest weet ik niet, maar het is altijd leuk en het gebeurt alleen bij kwaliteitsthee. Onlangs had ik het nog bij een Fushoushan van Hotsoup: de thee deed op zichzelf al denken aan de geur in de vroege herfst, een mix van nat blad en heel rijp fruit. Toen ik een half uurtje later onder mijn kweeperelaar stond combineerde de geur van overrijpe kweepeer zich met de frisse buitenlucht, en leek het alsof de geurherinnering van de Fushoushan zich daartussen vlocht zodat ik op een bepaald moment niet meer goed kon onderscheiden wat ik nu eigenlijk rook: de nagalm van die thee of de aroma's van mijn tuin. Ik heb daar even gestaan ...


vrijdag 12 februari 2021

Eighty degrees, volumes 4 en 5

Even tijd voor een beetje (onbetaalde) reclame ! Naast het toch wel een beetje esoterische en erg op China gerichte Global Tea Hut (waar we het later nog wel eens over hebben), is er al een tijdje een heel mooi theetijdschrift op de markt: eighty°. Ik sprak er hier al eens over, maar onlangs vielen de twee laatste afleveringen bij me in de bus, en die waren zo ok, dat ik de boodschap nog eens wil herhalen. 

eighty° is het tijdschrift van Martin Bohaçik die in Portugal leeft en werkt, en die net als wij allen, ooit werd gebeten door de theemicrobe. In zijn geval leidde dat tot dit wondermooie en zeer interessante tijdschrift. 





In deel vier hebben de bijdragende auteurs het ondermeer over het begrip terroir, thee in Burma en Phongsaly, en de geschiedenis van de Boston Tea Party. Het bevat ook een uitstekend interview met ons aller Tyas Sosen, de eigenaar van de Tea Crane. Deel vijf bevat een thee-interview met James Hoffman, een wereldautoriteit op het vlak van koffie, en prachtige artikels over maté, thee in Georgië en Senegal, het Jun Chiyabari theedomein in Nepal en thee en meditatie. De foto's zijn zoals gewoonlijk prachtig, net als het artwork.  

Het zijn prachtig vormgegeven boekjes, maar er is meer dan dat: de informatie klopt en is interessant, en Martin neemt zijn onderwerp serieus. Voor mij is dit tijdschrift één van de vele kleine stapjes in de beweging die het gebruik van thee in het Westen op het niveau moeten brengen waar het hoort: één van de grote culinaire dranktradities van de wereld. 

vrijdag 5 februari 2021

Mi Xian Honey Black van Hotsoup: vergeten thee

Elke theeliefhebber kent het fenomeen: dozen en dozen met thee die je wel al geproefd hebt maar eigenlijk nog verder moet opdrinken...alleen zijn er ondertussen weeral zoveel veelbelovende nieuwe bijgekomen dat sommigen in een soort thee-vergeetput terecht komen.  Jaren later doe je dan eens een grote opruimactie en dan zitten daar wel al eens wat thee's tussen die te oud zijn.

En dat dacht ik bij deze dus ook. Maar was me dat even een leuke verrassing !

Hotsoup, waar ik hem in juni 2018 kocht, had toen op de verpakking geschreven dat hij ook heel geschikt was voor coldbrew, en volgens mijn proefnota's was dat dan ook het enige wat ik er over genoteerd had. Nu was het januari 2021, en kijk wat ik hier vond...


Mi Xian Honey Black Tea, Luye, Taitung, Taiwan

Luye is een stadje in Taitung, aan de zuid-oost-kust van Taiwan, in de Huadong vallei. Dit wordt beschouwd als laagland, waar de temperaturen hoger zijn en de verschillen tussen dag en nacht kleiner, en die dus ongeschikt zijn voor de prachtige oolongs die Taiwan in zijn hooggebergte maakt. Er gebeurt hier echter iets anders, iets dat deze thee uniek maakt, en het is een staaltje van hoe een verdedigingsstrategie van de theeplant voor unieke smaken zorgt.

Mi Xian betekent 'geur van honing', en deze wordt veroorzaakt door de aanvallen van de Jacobiasca Formosana, een klein insect, dat hoog in de bergen ook voor de unieke smaken van Oriental Beauty, een oolong, zorgt. Wanneer het insect een gaatje boort in het blad om sap op te zuigen wordt er een verdedigingsmechanisme in gang gezet dat een aromatisch gas verspreidt. Of dit gas nu andere sprinkhanen afschrikt door zijn geur, of juist predatoren van die sprinkhanen aantrekt, is niet echt geweten, en misschien is het een combinatie van de twee. Het zoete, honingachtige, dat we proeven in deze thee komt van deze reactie, en het insectje komt het meest voor wanneer het warm, en dat is het in dit laagland in de zomer. 

Er komen nu een paar interessante vragen naar voor. Brengt die sprinkhaan dan ook geen grote schade aan aan de aanplant ? En wat zou er gebeuren als de sprinkhaan niet meer komt ? Op vraag één is het antwoord dat de theeplant in staat is om te communiceren met zijn soortgenoten in de buurt. Wanneer de sprinkhanen arriveren en beginnen te eten wordt er in de plantage een boodschap rondgestuurd naar alle andere struiken dat ze hun verdediging moeten aanzetten, cq de aromatische gassen moeten beginnen aanmaken en verspreiden. Dat is interessant voor de boer, want zijn hele perceel krijgt nu die zoete honingsmaak gemeenschappelijk. Of de theeplant communiceert via de lucht of via met elkaar in verbinding staande haarwortels is nog niet duidelijk, maar het fenomeen komt van het feit dat planten vastzittend of sessiel zijn, en dus niet op de vlucht kunnen slaan wanneer ze aangevallen worden. 

Op vraag twee is het antwoord dat er dan geen Mi Xian meer in de thee komt. Het aanmaken van die aroma's kost de theeplant wel wat moeite, en het zou dus weggegooide energie zijn als de plant ze zou aanmaken als het niet nodig was. Elke struik heeft in zijn genetisch geheugen de formule om die aroma's aan te maken, maar het is de actuele sprinkhaanaanval die ze moet aanzetten. Dat maakt dus dat de theeboeren hier organisch moeten werken en pesticides mijden als de pest. Op de lange termijn maakt het hen wel kwetsbaar voor klimaatveranderingen. Kan je dan eender welke theeplant zetten om het effect te krijgen ? Neen, de struiken in Taitung zijn afstammelingen van planten die in hun genen dit verdedigingswapen hebben klaarstaan omdat hun voorgangers het ooit hebben aanzien als een competitief voordeel. Nieuwe struiken zouden het eerst nog moeten ontwikkelen (wat gebeurt is met de berg-oolongs toen het insect door de opwarming van het klimaat hoger en hoger de bergen in trok). 

Ik kocht de thee oorspronkelijk in juni 2018, toen aan iets minder dan 32 euro voor 100 gram. Op 24 januari van dit jaar vond ik hem terug en zette ik hem opnieuw, 200ml water, 88°C, 3 gram thee, in een klassieke theepot, trektijd 3 minuten. 

Het natte blad gaf een aroma van honing, maar ook wel met wat zurige toetsen, en het was al opmerkelijk genoeg om me wakker te maken. De kleur van de infusie ging richting amber, en uit het glas kwamen elementen als honing en karamel naar boven. Heel mooie, fijne en zachte thee, mooi zoet, met een lange en knappe afdronk. Een erg mooie thee, en een echte verrassing (als ik had geweten hoe lekker hij was, was hij er al lang niet meer). Ook een tweede zetsel was nog erg de moeite, met de karamel nog meer op de voorgrond. 

😊😊😊😊

 

Deze jaargang is niet meer te koop bij Hotsoup, maar het is een thee die hij volgt, en momenteel is het de 2020 die te koop is (en hij is warempel goedkoper geworden...) : https://www.hotsoup.nl/nl/mi-xian-honey-black-tea.html

vrijdag 29 januari 2021

Tea, Leaf to Cup. From Creation to Modern Cup. by Clifford Little. Een boekbespreking voor nerds.

 'Ik wil meer weten over thee. Hoe begin ik daaraan ?'. Dat is een vraag die ik heel af en toe eens krijg, en dat is niet zo'n makkelijke. De meeste mensen hebben dan al links of rechts eens een mooi glossy boek gekocht over thee waaraan elke geoefende lezer voelt dat het vooral een prentjesboek is geschreven door iemand die misschien wel veel thee drinkt, maar er eigenlijk niet zoveel van af weet, en zijn hierdoor een beetje gefrustreerd. 

Er zijn twee mogelijkheden dan: ofwel ga je 'full monty' en volg je een echte goeie theecursus wat a/ niet goedkoop is en b/ wel wat inspanningen vraagt (de beste zijn die van ITMA (Engelstalig) en ITC in Nederland, en die van de Thee Academie Vlaanderen), of je koopt een echt goed boek en doet aan zelfstudie (goedkoper maar eigenlijk ook een pak moeilijker). Maar welk boek koop je dan ? 

Het boek waar ik in het begin het meest aan had was Tea. History. Terroirs. Varieties. van de man achter het Canadese Camellia Sinensis, maar af en toe hoor ik de meer wetenschappelijk aangelegde amateurs klagen over een beetje te veel prentjes en een beetje te weinig harde informatie. Voor zij die gefascineerd zijn door het wetenschappelijke aspect is dit boek een absolute aanrader: Tea, Leaf to Cup. From Creation to Modern Cup. van Clifford Little. 


Clifford Little is een Food Technologist uit Engeland die nu op pensioen is en al zijn hele leven lang is gefascineerd door thee. Zijn benadering is heel verfrissend omdat het die van een wetenschapper is die gespecialiseerd is in voeding, en hij benadert het onderwerp zonder de romantiek die het voor velen inhoudt. De meest fascinerende stukken hier gaan dan ook over genetica en chemie, en al wie hierin mee wil raad ik dit boekje aan als standaardwerk. Het is niet erg mooi, het is een uitgave in eigen beheer, maar je kan het kopen op Amazon, en het barst van de interessante standpunten over thee en de theewereld. Als je Clifford graag eens bezig hoort, dan kan ik je deze zeer interessante podcast aanraden: https://podcastaddict.com/podcast/2916801

Ik geloof (en beloof) dat je sommige van zijn standpunten hier nog gaat zien terugkomen, maar toch, voor de ware amateur, dit is echt wel goed, en sommige van Clifford's standpunten en uiteenzettingen hebben mijn begrip van thee significant verruimd.